Nieuwe telescopen van Swarovski, de ATX / STX 65, 85 en 95 Overzicht  overzicht

 

 

Algemeen

Eerst even een klein stukje geschiedenis.
Wij vogelaars moesten ons vroeger zien te redden met bijvoorbeeld de Hensoldt telescoop 40x60 Dialyth, die in 1977 voor zeer korte tijd onder de naam Zeiss op de markt werd gebracht.
Maar in 1975 kwam Optolyth met een inschuifbare 30x75 en rechte doorkijk die veel lichtsterker was en bovendien aanmerkelijk goedkoper.
Het was toen de beste betaalbare telescoop en leden van de Twentse Vogelwerkgroep hebben er gelijk vijftien aangeschaft.
De volgende mijlpaal was 1981 toen voor het eerst de Japanse firma KOWA op de markt verscheen met de TS-1 met 45 graden inkijk.
Dit merk wist in de daarop volgende jaren de kwaliteit dusdanig te verbeteren dat het ook thans nog tot de absolute top behoort.

Maar ook Zeiss wilde een graantje meepikken op de steeds groter wordende markt van vogelaars.
Zij kwamen in 1983 met een compacte 30x60 B/GA spiegeltelescoop met rechte inkijk  waarvan de optische prestaties echter niet mee konden komen met het Japanse product.
Wel was deze telescoop veel duurder en mede daarom werd het uiteindelijk een fiasco.

Wij werden in 1991 verrast door het verschijnen van de eerste SWAROVSKI -telescoop, de AT-80.
Deze telescoop had een bijzonder goede beeldscherpte en behalve op het punt van kleurrandjes, scoorde deze scoop nog iets beter dan de KOWA.
Dit Europese product werd steeds verder verbeterd en achtereenvolgens testte ik de AT-80 HD (in 1998), de ATS-65 HD (in 2002), de ATS-80 HD (in 2003) en de ATM-80 HD (in 2009).
De ATS wordt nog wel geleverd, maar de ATM niet meer en dat schijnt verwarrend te zijn omdat ik nogal eens de vraag krijg wat nu eigenlijk het laatste type is.
Nieuwe, verbeterde telescopen van Swarovski verschenen dus om de 5 tot 6 jaar en daarom zijn we thans verrast door de komst van een geheel nieuw ontwerp dat tot nu toe nog niet bestond. Door de welwillende medewerking van Swarovski heb ik de apparatuur enkele weken lang kunnen testen.

De Swarovski ATX / STX telescopen

Het betreft een modulair systeem waarbij verschillende objectiefmodulen aan een oculairmodule kunnen worden gekoppeld door middel van een bajonetverbinding.
In de objectiefdelen (met diameters 65,85 en 95 mm), zit de scherpstelconstructie. Deze werkt met een brede ring rond de tubes zoals bij de voorgaande telescoopmodellen.
Het zoommechanisme zit in het oculairdeel en werkt met een soortgelijke ring die iets zwaarder loopt dan de focusring. De vergrotingsfactor is op de objectiefdelen aangebracht.
De “65” en de “85” hebben dezelfde brandpuntsafstand en de vergroting loopt van 25x tot 60x. De “95” heeft een langere brandpuntsafstand en daarbij loopt de vergroting van 30x tot 70x.



Dit modulaire systeem heeft het voordeel dat men voor verschillende toepassingen slechts een ander objectief hoeft aan te schaffen.
Wie vaak onder slechte lichtomstandigheden moet waarnemen of wie graag wil digiscopen, zou voor de “95” kunnen kiezen.
Als men de telescoop bovendien op zware, vermoeiende tochten wil meenemen, zou men er de “65” module bij kunnen aanschaffen.
Dat scheelt 580 gram aan gewicht en ook de omvang is bij de “65” een stuk geringer zodat de scoop daarmee gemakkelijk in de rugzak gaat.
Wie de aanschaf van twee objectiefdelen te bezwaarlijk vindt, zou als compromis ook voor een “85” kunnen kiezen.
Men kan de ATX of STX in twee delen vervoeren waarvoor verschillende beschermtassen beschikbaar zijn. Deze beide tassen zijn apart aan te schaffen voor € 230.=
Het steeds in- en uitpakken en in- en uit elkaar zetten in het veld is veel te lastig. Ook zou men de gehele telescoop met tas en al op een statief willen zetten om hem tegen de zon te beschermen. Daarom ontwikkelt men thans draagtassen die aan elkaar zijn te bevestigen zodat de gehele telescoop er in past.



Het oculairdeel is er met een 45-graden inkijk (ATX) en met een rechte inkijk (STX). De oculairring is uitdraaibaar maar klikt niet in op tussenstanden.
Het eye-relief is bij de middenvergrotingen wat beperkt zodat ik mijn bril stijf tegen het oculair moet drukken om het gehele beeldveld te kunnen overzien.
Bij lage temperaturen beslaat de bril daarbij snel. Voor brildragers zou een speciale platte ring beschikbaar zijn die ik niet heb kunnen testen.
Deze oculairring zou eigenlijk standaard meegeleverd moeten worden omdat er zo veel brildragende gebruikers zijn.

Het telescoophuis is van magnesium en gevuld met stikstof. De uitschuifbare zonne(regen)kap heeft een langsgroef die het richten wat kan vergemakkelijken.
De telescoop is om de lengteas draaibaar in de ondersteuningsring en klikt daarbij in op 8 verschillende standen. De ondersteuningsvoet is voorzien van een 3/8” statiefdraad met daarin een verloopring naar ¼ “ draad.
De vorm van de voet maakt het mogelijk de scoop rechtstreeks als snelkoppeling op een Swarovski statief of op bepaalde Manfrotto statieven te zetten.

Bij de vriestest blijven alle beweegbare delen goed gangbaar en de objectiefmodulen hebben weinig interne condensatie. De “65” is na ca. 15 min. weer bruikbaar en de “95” na ca. 20 min.
In de oculairmodule zitten meer glasoppervlakken en daarom zit daarin wat meer condens. Er is na ca. 30 min. weer door te kijken.
Op beide glasoppervlakken ter plaatse van de verbinding oculair-objectiefmodule zou ook condensatie kunnen optreden want daar zit natuurlijk helemaal geen stikstofgas.
Daarom durf ik voorlopig voor waterdichtheid niet het hoogste waarderingscijfer te geven, totdat de praktijk uitwijst dat het wat condensvorming betreft allemaal erg meevalt.
De telescopen zouden bestand zijn tegen een waterdruk van 4 meter. Gezien de minder goede ervaringen die we met andere merken hebben, wat waterdichtheid betreft, durf ik dat niet meer te testen.

Optisch zijn de telescopen heel goed. Beeldscherpte en contrast zijn bij de laagste vergrotingen uitstekend, maar nemen natuurlijk wel af naarmate men een sterkere vergroting kiest.
Dit is normaal, we zien het bij alle telescopen. In onderstaande grafiek zijn de resoluties ( in boogseconden) voor de drie objectiefdiameters weergegeven.
De “95” geeft het meest scherpe beeld bij sterke vergroting.
Bij 70x meet ik een resolutie van 0.79 boogseconden en mede door de grotere lichtsterkte is de “95” het meest geschikt voor digiscoping.
Omdat ik maar één exemplaar van elke telescoop heb getest kan ik nog niets zeggen over eventuele spreiding in testresultaten, maar in het verleden was die bij de Swarovski telescopen vrij gering.

 



Opvallend is de fantastisch grote randscherpte, gecombineerd met een bijzonder groot gezichtsveld, vooral bij de sterkste vergrotingen.
Dit maak ik niet vaak mee en het is een compliment waard aan de technici bij Swarovski die dit zoomoculair hebben ontworpen.
De kleurweergave is uitstekend en de vertekening aan de randen blijft binnen de perken.
Bij mijn eerste test van de AT-80 in 1992 moest ik helaas melding maken van kleurranden langs contrastrijke onderwerpen.
Gelukkig heeft men dat probleem al lang weten op te lossen en ziet men nog slechts smalle randjes aan de uiterste beeldranden bij de sterkste vergrotingen.
De kortste instelafstand bij deze telescopen is zeer klein, bij de “65” en de “85” zelfs 2.10 meter. Wel moet de focusring daarvoor bijna driemaal worden rondgedraaid.
Maar het zal nauwelijks voorkomen dat vogelaars de scoop op een dergelijk korte afstand gebruiken. Bij gebruikelijke afstanden tussen 30 meter en oneindig hoeft de ring maar over 80 graden te worden gedraaid.

Digiscoping met de ATX / STX

Bij deze telescoop zijn twee digiscoping adapters leverbaar.
Een klapadapter, de DCB II om een compact camera achter het oculair te kunnen plaatsen en de TLS APO met lens voor de bevestiging van een systeemcamera of spiegelreflex.
Voordat de adapters geplaatst kunnen worden dient men eerst een soort mof over de oculairmodule te schuiven. Deze wordt met een speciale oculairring vastgedraaid, waarna men de adapter kan aanbrengen.
Er zijn heel fraaie opnamen mee te maken, maar natuurlijk niet van dezelfde kwaliteit als met een aanzienlijk duurder teleobjectief van de camerafabrikant op een spiegelreflex.



Omdat niet ieder geïnteresseerd zal zijn in digiscoping, ga ik hier niet verder op in.
Voor geïnteresseerden heb ik over het fotograferen door de nieuwe ATX / STX  telescopen een apart artikel geschreven dat ook op de site van de Twentse Vogelwerkgroep is te bekijken.
De telescoopmodulen worden geleverd met beschermdoppen voor de glasoppervlakken. Eventueel toebehoren als adapters, tassen, oogring of stabilisator dient men apart aan te schaffen.
De garantietermijn bedraagt 10 jaar op materiaal- en fabricagekosten, de eerste 5 jaar ook op arbeidskosten

De specificaties en de cijferwaardering zijn in de volgende tabellen samengevat

TWENTSE VOGELWERKGROEP

Ing. J.A.Meijerink

T E S T R A P P O R T                    Swarovski  ATX / STX 65                     Oktober 2012
Kijkermerk / type Zoom oculair
25x 30x 40x 50x 60x
Technische gegevens
Gewicht gehele telescoop  (gram) 1609
Hoogte (mm.) 336
Max. breedte (mm.) 83
Diameter uittredepupil  (mm.) 2.60 2.17 1.63 1.30 1.08
Effectief Eye-Relief  (mm.) 16.0 13.5 12.0 12.5 13.5
Max. rotatie focusknop  ( ° ) 980 980 980 980 980
Kleinste waarneemafstand  (m.) 2.10 2.10 2.10 2.10 2.10
Schemeringsgetal 40.3 44.1 51.0 57.0 62.4
Gezichtsveld op 1000 m.  (m.) 41 36 30 26 23
Openingshoek  ( ° ) 2.34 2.06 1.71 1.48 1.31
Gezichtshoek  ( ° ) 54.3 56.7 61.9 66.0 69.2
Adviesprijs  (€ ) 2770.=
Optische kwaliteit
Beeldscherpte 5 5 4 3.5 3
Contrastweergave 5 4.5 3.5 3  3
Kleurranden  (Centrum / Beeldrand) 4.5 / 4.5 4.5 / 4.5 4.5 / 4.5 4,5 / 4 4 / 3.5
Randscherpte 5 5 5 5 5
Gezichtsveld 3.5 4 5 5 5
Kleurweergave 5 5 5 5 5
Inwendige spiegeling 4.5 4.5 4.5 4.5 4.5
Vertekening 4 4 4.5 4.5 4
Geschiktheid voor brildragers    *) 5 5 4 4 4
Mechanische kwaliteit     +20° / -20 °
Scherpstelmechanisme 5 / 4
Zoommechanisme 5 / 4
Oculairringen 5 / 4
Stof- en waterdichtheid 4
Cijferwaardering:   1=Slecht  2=Matig  3=Redelijk  4=Goed  5=Uitstekend
Opmerkingen:        Garantietermijn 10 jaar. *) Beoordeeld voor telescoop met standaard oculairring
Dit testrapport mag voor reklamedoeleinden worden gebruikt als daarvoor schriftelijke toestemming van de auteur is verkregen en wanneer het bovendien in z'n geheel wordt gepubliceerd.

 

TWENTSE VOGELWERKGROEP

Ing. J.A.Meijerink

T E S T R A P P O R T                    Swarovski  ATX / STX 85                     Oktober 2012
Kijkermerk / type Zoom oculair
25x 30x 40x 50x 60x
Technische gegevens
Gewicht gehele telescoop  (gram) 1936
Hoogte (mm.) 372
Max. breedte (mm.) 103
Diameter uittredepupil  (mm.) 3.40 2.38 2.13 1.70 1.42
Effectief Eye-Relief  (mm.) 16.0 13.5 12.0 12.5 13.5
Max. rotatie focusknop  ( ° ) 990 990 990 990 990
Kleinste waarneemafstand  (m.) 3.50 3.50 3.5 3.5 3.5
Schemeringsgetal 46.1 50.5 58.3 65.2 71.4
Gezichtsveld op 1000 m.  (m.) 41 36 30 26 23
Openingshoek  ( ° ) 2.34 2.06 1.71 1.48 1.31
Gezichtshoek  ( ° ) 54.3 56.7 61.9 66.0 69.2
Adviesprijs  (€ ) 3360.=
Optische kwaliteit
Beeldscherpte 5 5 4.5 4 3.5
Contrastweergave 5 4.5 3.5 3 3
Kleurranden  (Centrum / Beeldrand) 4.5 / 4.5 4.5 / 4.5 4.5 / 4.5 4.5 / 4 4.5 / 4
Randscherpte 5 5 5 5 5
Gezichtsveld 3.5 4 5 5 5
Kleurweergave 5 5 5 5 5
Inwendige spiegeling 4.5 4.5 4.5 4.5 4.5
Vertekening 4 4 4.5 4.5 4.5
Geschiktheid voor brildragers   *) 5 5 4 4 4
Mechanische kwaliteit     +20° / -20 °
Scherpstelmechanisme 5 / 4
Zoommechanisme 5 / 4
Oculairringen 5 / 4
Stof- en waterdichtheid 4
Cijferwaardering:   1=Slecht  2=Matig  3=Redelijk  4=Goed  5=Uitstekend
Opmerkingen:        Garantietermijn 10 jaar. *) Beoordeeld voor telescoop met standaard oculairring
Dit testrapport mag voor reklamedoeleinden worden gebruikt als daarvoor schriftelijke toestemming van de auteur is verkregen en wanneer het bovendien in z'n geheel wordt gepubliceerd.

 

TWENTSE VOGELWERKGROEP

Ing. J.A.Meijerink

T E S T R A P P O R T                    Swarovski  ATX / STX 95                     Oktober 2012
Kijkermerk / type Zoom oculair
30x 40x 50x 60x 70x
Technische gegevens
Gewicht gehele telescoop  (gram) 2190
Hoogte (mm.) 426
Max. breedte (mm.) 114
Diameter uittredepupil  (mm.) 3.17 2.38 1.90 1.58 1.36
Effectief Eye-Relief  (mm.) 15.5 12.5 12.0 13.0 14.0
Max. rotatie focusknop  ( ° ) 990 990 990 990 990
Kleinste waarneemafstand  (m.) 4.60 4.60 4.60 4.60 4.60
Schemeringsgetal 53.4 61.6 68.9 75.5 81.5
Gezichtsveld op 1000 m.  (m.) 35 29 25 22 19
Openingshoek  ( ° ) 2.00 1.66 1.43 1.26 1.10
Gezichtshoek  ( ° ) 55.4 60.2 64.0 66.8 68.1
Adviesprijs  (€ ) 3690.=
Optische kwaliteit
Beeldscherpte  5 4.5 4 3.5 3
Contrastweergave 5 4.5 4 3.5 3
Kleurranden  (Centrum / Beeldrand) 4.5 / 4 4.5 / 4 4 / 3.5 4 / 3.5 4 / 3
Randscherpte 5 5 5 5 5
Gezichtsveld 4 5 5 5 5
Kleurweergave 5 5 5 5 5
Inwendige spiegeling 4.5 4.5 4.5 4.5 4.5
Vertekening 4 4.5 4.5 4.5 4
Geschiktheid voor brildragers   *) 5 4.5 4 4 4.5
Mechanische kwaliteit     +20° / -20 °
Scherpstelmechanisme 5 / 4
Zoommechanisme 5 / 4
Oculairringen 5 / 4
Stof- en waterdichtheid 4
Cijferwaardering:   1=Slecht  2=Matig  3=Redelijk  4=Goed  5=Uitstekend
Opmerkingen:        Garantietermijn 10 jaar. *) Beoordeeld voor telescoop met standaard oculairring
Dit testrapport mag voor reklamedoeleinden worden gebruikt als daarvoor schriftelijke toestemming van de auteur is verkregen en wanneer het bovendien in z'n geheel wordt gepubliceerd.

 

Samenvatting

Swarovski heeft ons weer eens verrast met een geheel nieuw telescoop-ontwerp dat nog niet eerder bestond en waarbij een oculairmodule kan worden voorzien van verschillende objectiefmodulen. De mechanische en optische kwaliteit is bijzonder goed en met de verschillende adapters zijn deze telescopen heel geschikt om door te fotograferen.
De prijs van de telescoop alleen, variërend van € 2770.= tot € 3690.= , is natuurlijk wel zeer stevig.
Als kijkertester heb ik gezocht naar echte zwakke punten in het ontwerp, maar ik heb ze niet kunnen vinden.
Alleen voor wat betreft de mogelijke condensatie bij lage temperatuur zullen we moeten afwachten hoe het in de praktijk gaat.
Ik heb de telescopen enkele weken lang met veel plezier gebruikt en er door kunnen fotograferen. Over digiscoping met deze telescopen heb ik een apart artikel geschreven.
Wegens de zeer goede eigenschappen en de beschikbaarheid van adapters voor digiscoping, kan ik deze nieuwe telescopen van harte aan vogelaars aanbevelen.

Voor vragen, opmerkingen of te verkrijgen kortingen betreffende kijkers en telescopen ben ik alleen bereikbaar per e-mail op:  elsjan99DITNIET@xs4all.nl
(Voor het verzenden dient u "DITNIET" uit het adres te verwijderen)

Oktober 2012                 J.A. Meijerink

Dit testrapport mag met toestemming van de auteur en met bronvermelding voor reclamedoeleinden worden gebruikt, mits het in z'n geheel wordt gepubliceerd.