Spreiding in optische kwaliteit bij telescopen - deel 1 (Zeiss) Overzicht  overzicht

 

 

Hoewel bij verrekijkers van de topmerken nauwelijks van variatie in optische kwaliteit sprake is, komt dit bij de telescopen regelmatig voor. Een geringe spreiding is aanvaardbaar, maar soms slipt er een exemplaar door de eindcontrole dat eigenlijk afgekeurd zou moeten worden. Bij sommige goedkope merken is de variatie nog groter, hetgeen voor mij mede een reden is deze apparatuur niet te testen. Door de medewerking van de Zeiss-importeur (Technolyt B.V. te Wormerveer) kreeg ik de beschikking over een vijftal telescopen van het type Zeiss Diascope 85T*FL. Statistisch gezien zouden eigenlijk nog meer exemplaren moeten worden getest, maar dat is in de praktijk nauwelijks mogelijk. In voorgaande jaren heb ik echter van dit type de resolutie van zeven exemplaren kunnen meten. Samen met deze gegevens heb ik, van in totaal dus 12 exemplaren, toch een redelijke indruk van de variatiebreedte in optische kwaliteit kunnen krijgen.
De telescopen worden getest met behulp van een testkaart die onder constante (kunst) verlichting op een afstand van 30 m. is geplaatst. De testkaart bestaat uit lijnenrasters in vier verschillende richtingen. De resolutie (beeldscherpte) wordt gekarakteriseerd door de hoek in boogseconden waaronder een lijntje wordt gezien. Dit komt overeen met de methode waarbij gekeken wordt naar de breedte van de spleet in een z.g. Landoltring. Naast de beeldscherpte wordt ook een indruk gekregen van het beeldcontrast, hetgeen vooral bij vergelijking van de fotografische opnamen is te zien. Verder komt uit de opnamen van de testkaart naar voren of de telescoop astigmatisme vertoont waardoor sommige lijnen scherper zijn dan de loodrecht daarop staande. Chromatische (kleur) fouten zijn zichtbaar als rode, groene, blauwe of gele kleurrandjes.
Een Canon Powershot S50 camera werd d.m.v. een speciale universele Zeiss Quick-Adapter aan de telescopen gekoppeld waarbij uiterste zorg is besteed aan het in lijn brengen van de beide optische assen. In de tabel is de resolutie van de vijf telescopen voor verschillende vergroting weergegeven waarbij ter vergelijking ook de waarden van het tot nu toe enige door mij geteste exemplaar van de nieuwe Kowa TSN-883 zijn opgenomen.

 

Resolutie in boogseconden (bij visuele waarneming)

Telescoop Serienummer 20x 30x 40x 50x 60x
Zeiss 85 T*FL 2931989 1.91 1.49 1.23 1.14 1.14
2932880 1.96 1.43 1.15 1.03 0.98
2932877 1.91 1.49 1.18 1.00 0.90
3133558 1.91 1.37 1.07 0.98 0.90
2932889 1.91 1.37 1.07 0.95 0.90
Kowa TSN-883 8690168 1.85 1.25 1.01 0.88 0.86

 

De resolutie van zeven eerder geteste Zeiss 85 T*FL's varieerde bij een 60x vergroting van 0.86 tot 1.03 boogseconden.De spreiding in beeldscherpte is in de grafiek weergegeven door het geschaduwde gedeelte. De rode lijn laat de resolutie van de Kowa TSN-883 zien bij visuele waarneming door de telescoop. De fotografische afbeeldingen tonen aan dat de resolutie van de beste Zeiss exemplaren even groot is, maar door het hogere contrast van de Kowa lijkt deze telescoop bij visuele waarneming scherper. De stippellijn geeft de maximaal haalbare resolutie weer van het menselijk oog bij een gezichtsscherpte van "visus 1.5". Waarnemers met "normale" ogen (visus 1.0) zullen wat minder snel resolutieproblemen bij telescopen ontdekken. Overigens haalt geen enkele telescoop de maximale beeldscherpte bij de sterkste vergrotingen.

 



 

De Zeiss Diascope 85T*FL is in het algemeen goed te gebruiken voor digiscoping. Door het vrij lage contrast van deze telescopen moeten de opnamen achteraf meestal wel in een beeldbewerkingsprogramma worden bewerkt. Hierbij kunnen contrast en beeldscherpte behoorlijk worden opgepept zodat er fraaie opnamen kunnen ontstaan. Bij visuele waarneming vind ik het lage contrast, vooral bij de sterkste vergrotingen, minder plezierig. Het lijkt soms of het beeld is overstraald waardoor scherpstellen niet altijd even gemakkelijk is. Verwisseling van oculair heeft geen invloed op de beeldkwaliteit. Deze wordt voornamelijk bepaald door de kwaliteit van het objectief.In het algemeen zijn de Zeiss-telescopen goed gecorrigeerd op kleurfouten. Het is daarom opvallend dat één exemplaar duidelijke kleurrandjes vertoont. Een andere telescoop blijft, wat resolutie betreft, onder de maat zodat de importeur dit exemplaar zal terugzenden naar de fabriek. Eén telescoop presteert op alle punten erg goed en de rest scoort slechts een fractie minder.

Samenvatting

Met uitzondering van één exemplaar, valt de variatie in afbeeldingskwaliteit van de door mij geteste Zeiss telescopen binnen aanvaardbare grenzen. Een kwaliteitsspreiding komt bij alle merken voor en een geringe variatie is natuurlijk acceptabel en onvermijdelijk bij de fabricage. Bij de topmerken treffen we gelukkig slechts zelden een exemplaar dat door de eindcontrole op de fabriek is geslipt en dat moet worden teruggezonden. Toch is dat in het verleden enkele keren voorgekomen bij verschillende merken. Met Foto Henk van Heek, de "hofleverancier" van de Twentse Vogelwerkgroep, is de afspraak gemaakt dat alle binnenkomende telescopen door mij worden getest en dat onvoldoend presterende exemplaren naar de importeur worden teruggezonden. Hopelijk willen ook de andere importeurs van de topmerken hun medewerking verlenen en mij in de gelegenheid stellen een groter aantal telescopen gelijktijdig te testen. Laten we hopen dat onze testen de fabrikanten er toe zullen brengen hun producten aan een nog kritischer eindcontrole te onderwerpen.

Voor vragen en/of opmerkingen over kijkers, telescopen en digiscoping ben ik slechts per e-mail bereikbaar onder: elsjan99DITNIET@xs4all.nl
Voor het verzenden dient U "DITNIET" uit het mailadres te verwijderen.

Maart 2007                 J.A. Meijerink

Dit testrapport mag met toestemming van de auteur en met bronvermelding voor reclamedoeleinden worden gebruikt, mits het in z'n geheel wordt gepubliceerd.