De compact-telescopen ATS 65 HD en CTC 30x75 van Swarovski en de KOWA TSN-663 ED.

Zoals we al zo vaak hebben gezien, apen de fabrikanten van de topmerken elkaar graag na. Begin vorig jaar kwam KOWA met z'n compacte TSN-663 ED, korte tijd later gevolgd door Zeiss met z'n Diascope 65 T x FL. Thans is de beurt aan Swarovski met de ATS 65 HD en er gaan geruchten dat ook Leica met een compactversie bezig is.

Door de hoeveelheid glas te verminderen en de scoop korter te maken, is een gewichtsbesparing van ca. 25% mogelijk. De lichtsterkte heeft daar natuurlijk onder te lijden, de uittredepupil wordt bij sterke vergroting erg klein en dat kijkt niet plezierig. Of de transportmogelijkheden zoveel beter zijn dan bij een "volwassen" telescoop is nog de vraag. Bij sommige merken kan de lagere prijs mede een reden zijn de aanschaf van een compact te overwegen.

De KOWA TSN-663 ED.

Met het zoomoculair uitgerust geeft deze telescoop bij een vergroting van 20x wel een redelijk beeld maar bij het inzoomen wordt het beeld niet alleen groter, maar ook veel onscherper. Mede wegens astigmatisme zien we bij sterkere vergroting nauwelijks meer detail. Mogelijk is dit een exemplarische tekortkoming van het mij toegezonden oculair. Gelukkig past het zoomoculair van de oude TSN-3 er ook op, alleen klopt dan de vergrotingsaanduiding niet meer. De 50x is in werkelijkheid ca. 37x en dat is dan ook gelijk de maximaal bruikbare vergroting. Bij geringere vergroting presteert de telescoop redelijk goed maar het gezichtsveld wordt dan erg klein. Het verdient daarom aanbeveling deze scoop alleen met het 30x groothoek oculair te gebruiken. Bij de vriestest werken scherpstelling en zoomoculair nog wel, maar gaan erg zwaar. De ring rond het telescoophuis met de statiefvoet is vastgevroren en het inwendige zit vol condens. In de tabel zijn alleen de specificaties opgenomen van de scoop met het 30x WIDE oculair.

De prijs / prestatieverhouding is bij deze telescoop naar mijn mening wat aan de hoge kant.

De Swarovski CTC 30x75

Een inschuifbare telescoop met een vast 30x groothoek oculair. Het ontwerp is niet nieuw en Swarovski heeft dit type al geruime tijd in z'n assortiment.

Het instrument is voorzien van een donkergroene kunststof bekleding met beschermkappen en een draagriem. De transportafmeting is slechts 300 mm. en in uitgetrokken toestand is de lengte 510 mm. Door het in- en uitschuiven ontstaan er volumeveranderingen waardoor lucht (met waterdamp) wordt aangezogen. Deze scoop is dan ook niet waterdicht en bij de vriestest zit het inwendige vol condens. De scherpstelling, die via het oculair geschiedt, werkt bij -20° C echter nog goed. Om te voorkomen dat er stof wordt aangezogen, is voor de luchtinlaat een filter geplaatst dat bij intensief gebruik om de 5 jaar moet worden vervangen.

Optisch presteert de telescoop best goed, alleen aan de kleurschifting zou men nog iets moeten doen. Ook is er een lichte groenzweem waarneembaar.

Op het oculair is een schaalverdeling aangebracht ( 10-20-50 m en ~ ) hetgeen erg handig werkt omdat de scherpstelling wat minder snel gaat dan we bij de grote telescopen gewend zijn.

Wij hebben als vogelwerkgroep in 1981 een 15-tal telescopen van dit type (Optolyth 30x75) aangeschaft en enkele leden gebruiken dit instrument nog steeds tot volle tevredenheid. Het was destijds de beste, betaalbare telescoop die we konden vinden. Ondanks het feit dat er steeds lucht wordt binnen gezogen, valt het met de inwendige aanslag nog erg mee.

De garantietermijn bedraagt 5 jaar op het optische gedeelte.

Hoewel er een 5/8" en een ¼" statiefaansluiting aanwezig is, zul je het instrument vaak aan de draagriem of in de rugzak meenemen en in het veld voor de nodige ondersteuning moeten zorgen. Een 1-been statief kan daarbij ook goede diensten bewijzen. De relatief lage prijs zal mede een reden kunnen zijn de aanschaf van deze telescoop te overwegen.

De Swarovski ATS 65 HD.

Hoewel Swarovski ook een "gewone" uitvoering levert, heb ik alleen de HD-versie getest die ca. € 450.= duurder is. We zien namelijk dat vogelaar steeds meer voor kwaliteit kiezen en desnoods liever iets langer doorsparen.

Het aluminium telescoophuis is met dezelfde groene kunststof bekleed als de bekende EL-kijkers van dit merk. De scoop is om de lengteas draaibaar en klikt daarbij om de 45° in. Het statiefvoetje, dat is voorzien van 5/8" schroefdraad, past rechtstreeks in het Swarovski statief en in hetzelfde, door vogelaars veel gebruikte Manfrotto statief 055NAT, dus zonder extra hulpstuk.

Aan de zijkant zit een afneembaar kunststof buisje dat als richtmiddel kan dienen.

Evenals bij de Swarovski kijkers, is de uitdraaibare oculairring ook af te nemen, wat het schoonmaken vergemakkelijkt. De zonnekap is uittrekbaar en dient vooral tegen de regen. Zoals bij de meeste telescopen heeft de zonnekap nauwelijks effect bij invallend zonlicht.

Hoewel de telescoop natuurlijk bedoeld is voor het waarnemen op afstand, stelt de korte instelafstand van slechts 3 m. de waarnemer in staat observaties te doen aan b.v. insecten en amfibieën.

De scherpstelling geschiedt door middel van een ring rond het telescoophuis. Persoonlijk geef ik de voorkeur aan het systeem van de overige topmerken omdat je daarmee het instrument gemakkelijker op het onderwerp gericht houdt. Voor het verwijderen van het oculair moet eerst een vergrendelingspal worden ingedrukt. Het rubber afdekkapje is met een koordje aan het oculair bevestigd. Dat is natuurlijk bedoeld om het zoekraken te voorkomen, maar bij harde wind slaat dit kapje voortdurend hinderlijk tegen je gezicht. Het gebruik van een schaar kan in zo'n geval uitkomst bieden.

Volgens de documentatie zou de waterdichte telescoop bestand zijn tegen een waterdruk van 4 m. hetgeen ik niet zou proberen gezien de negatieve ervaringen die we daarbij met andere merken hebben gehad. Bij de vriestest waren alle instellingen nog gangbaar maar liepen wel erg zwaar. Opvallend was daarbij de geringe condensvorming aan de binnenzijde van het objectief terwijl oculair en prisma's vrijwel schoon bleven en dat maak je maar weinig mee.

Op de optische kwaliteit is weinig aan te merken, tot een vergroting van ca. 40x presteert het instrument uitstekend hoewel het gezichtsveld beneden de 40x wel tamelijk klein is. Op dat punt blijft de Diascope in het voordeel maar daar staat tegenover dat bij de Swarovski de beeldscherpte, de contrastweergave en de kleurweergave een fractie beter zijn. Evenals Zeiss krijgt ook Swarovski een compliment voor de goede correctie van het secundaire spectrum. In het beeldcentrum zijn nauwelijks kleurrandjes zichtbaar.

Hoewel bij de meeste topmerken de compact telescopen goedkoper zijn de hun grotere broers, is dat bij Swarovski niet het geval. De prijs mogen we daarom beslist stevig noemen en ligt ca. 30% hoger dan bij de belangrijkste, en vrijwel enige concurrent Zeiss Diascope 65TxFL.

In de volgende tabel wordt de beelscherpte van deze beide scopen vergeleken met die van mijn referentie telescoop de KOWA TSN-823 Fluorite.

Uitgerust met het 30x SW groothoekoculair is het een van de mooiste telescopen die ik ken (zie ook de cijferwaardering in de tabel)

Conclusie.

De compacte telescopen zijn vooral te gebruiken tot een vergroting van ca. 40x. De geringe afmeting maakt het transport wellicht wat eenvoudiger maar dat gaat ten koste van de lichtsterkte.

De KOWA TSN-663 ED is eigenlijk alleen goed te gebruiken met het 30x WIDE oculair, tenzij later mocht blijken dat het door mij geteste zoomoculair een exemplarische tekortkoming vertoont.

De Swarovski CTC 30x75 is zeer transportabel en relatief lichtsterk. Het instrument is inschuifbaar en daarom niet waterdicht. De prijs kan voor velen aantrekkelijk zijn.

Swarovski en Zeiss vormen momenteel de top van de compacte telescopen.

Enkele sterke punten van de Swarovski ATS 65 HD zijn o.a.