Problemen met topklasse-kijkers

Dit artikel werd voor het eerst in 1998 gepubliceerd in FICEDULA, het tijdschrift van de Twentse Vogelwerkgroep. Het is in februari 2005 aangevuld en aangepast aan hetgeen er tot dan toe bekend werd.

Vele keren per week word ik gemaild door vogelaars, zowel vanuit Nederland als van daarbuiten. Men vraagt advies bij de aankoop van een kijker of telescoop. De vraag is dan meestal: "Wat is de beste kijker voor de laagste prijs?"
Vaak is het antwoord: "Hoe duurder, hoe beter. Alle waar is naar z'n prijs."
Goedkope kijkers hebben vaak problemen met het scherpstelmechanisme. De instelschroef loopt soms te zwaar terwijl de oculairinstelling juist te licht gaat. Meestal zit er, bij kijkers met uitwendige scherpstelling, speling op de centrale instelas. De oculairbrug wiebelt dan en het is moeilijk het linker en rechter beeld tegelijk scherp te krijgen. Ook heb ik het loslaten van gekitte lensdelen heb meegemaakt. De prisma's zitten soms minder goed vast zodat een geringe stoot voldoende is om twee horizonnen te veroorzaken. Verder zijn ze vaak niet stof- en waterdicht waardoor op den duur een aanslag op prisma's en lenzen ontstaat. Er kan bij het scherpstellen (vochtige) lucht naar binnen worden gezogen. Bij lage temperaturen ontstaat dan condensatie binnen in de kijker waardoor het zicht tijdelijk sterk belemmerd wordt. De kwaliteit van goedkope kijkers wisselt soms sterk. Ik heb meegemaakt dat van zes dezelfde kijkers, er bij vijf de uitlijning niet klopte. De argeloze koper merkt dit pas na gebruik door vermoeidheid van de ogen of door hoofdpijn.
Het zijn dus vooral de mechanische eigenschappen die bij topkijkers aanzienlijk beter zijn. Daarom is de garantietermijn ook veel langer. Vijf tot dertig jaar bij de topmerken tegen ca. één jaar bij de rest. De dertig jaren gelden overigens voor de optiek, mechanische mankementen worden van geval tot geval bekeken omdat er vaak sprake is van een val of stoot.
De kans op problemen is bij een topkijker dus kleiner dan bij een instrument uit de goedkopere prijsklasse.
Op onze website www.tvwg.nl kunt U meer over dit onderwerp lezen in het artikel "Waarom ik geen goedkope kijkers meer test".

Toch doen zich ook bij de duurdere merken regelmatig problemen voor.

Enkele voorbeelden:

ZEISS
Alle kijkers en telescopen die ik voor een test onder handen krijg worden thans onderworpen aan een "vriesproef". Daarbij gaat de kijker minstens vier uren in de diepvriezer. Vervolgens voorzichtig met de föhn ontdooien. Eventuele waterdamp in de kijker slaat dan onmiddellijk neer op lenzen en prisma's. Goedkope kijkers zitten dan meestal vol waterdruppeltjes. Ook de duurdere, zogenaamd met stikstof gevulde kijkers vertonen een aanslag waaruit blijkt dat er niet alle waterdamp uit is verdwenen. In de praktijk treden deze omstandigheden ook vaak op bij vriezend weer zodra je de kijker in de auto m.b.v. de voorruitverwarming tracht te ontdooien.
Met deze proef krijg ik tevens een indruk van het functioneren van instelschroeven en andere bewegende delen bij lage temperaturen.

In 1998 kocht ik voor mijn vrouw een nieuwe ZEISS 10x40 B/GA T*P* (verschrikkelijk, al die toevoegingen aan het kijkerformaat). Het viel me op dat de scherpstelschroef vrij zwaar liep. Ik was dat vroeger bij ZEISS anders gewend, het merk stond er om bekend dat de stelschroef zo lekker licht en "smeuïg" liep. Dat is nu helaas anders.
Tijdens de vriesproef bleek het volgende.
Bij +15 C liep de stelschroef vrij zwaar. Bij 0 C werd dit onaangenaam zwaar.
Bij -15 C was snel scherpstellen niet meer mogelijk, het verdraaien vereiste vrij veel kracht. Bij -25 C zat de zaak muurvast en was scherpstellen niet meer mogelijk.
(Mijn LEICA 10x42 BA liep bij deze laagste temperatuur overigens nog als een tierelier, het instellen gaf geen enkel probleem.)
Een andere ZEISS-kijker vertoonde hetzelfde probleem en volgens de importeur liepen alle kijkers even zwaar. Van de importeur kreeg ik een kijker met dunnere olie op de instelas. Het resultaat was teleurstellend. Er was vrij veel kracht nodig om de stelschroef in beweging te krijgen waarna deze inderdaad wat lichter liep, maar dan erg "schokkerig". Dit exemplaar werd dus terug gezonden en mijn vrouw moet maar leren leven met en zwaar lopende scherpstelling. In ons land vriest het toch nog maar zelden en een expeditie naar de zuidpool trekt haar ook niet.
Het is verheugend te kunnen melden dat de Zeiss Conquest en Victory FL kijkers het aanmerkelijk beter doen bij lage temperaturen.
Dikwijls heb ik al geschreven over de scheuren in de rubber oculairringen. Ook bij een topmerk als Zeiss valt dit niet onder de garantie hetgeen bij een kijker uit deze prijsklasse m.i. niet aanvaardbaar is. Inmiddels heeft Zeiss een betere constructie gekozen zoals ook bij Swarovski en Leica wordt toegepast.
De z.g. waterdichte "marine" kijker 6x42 van Zeiss hebben we eens enige tijd in een aquarium gehangen. Doet U dit vooral niet want er zat echt water in de kijker. Het probleem werd via de garantie opgelost.
Bij de Zeiss 10x40 B/GA ontstond eens een slappe verbindingsbrug tussen beide kijkerhelften. Het werd kosteloos verholpen.
Eveneens bij een Zeiss 10x40 B/GAT zou, volgens de eigenaar, de centrale instelas spontaan zijn kromgetrokken. De importeur en de fabriek erkenden dit probleem niet als een garantiegeval daar het volgens hen, niet zonder geweld van buiten af kan optreden.
In enkele gevallen liet bij een Zeiss 10x40 B/GA de bekleding los terwijl er bij een ander exemplaar speling op de instelschroef zat.
Bij enkele exemplaren van de Zeiss Victory FL en van de Zeiss Conquest liep de instelschroef niet over het gehele traject even soepel en vertoonde bovendien wat speling.
Bij een Zeiss Diascope 85T*FL draaide het oculair mee tijdens het zoomen. Een duidelijk garantiegeval.

Leica
In drie gevallen werd me bekend dat bij de Leica 10x42 BA en de 7x42 BA scheurtjes in het kapje of het venstertje op de centrale instelschroef ontstonden. Ook dit viel onder de garantie.
Bij hetzelfde kijkertype ontstond in drie gevallen een scheur in de kunststofbescherming tussen beide kijkerhelften. Dit probleem was bij de importeur bekend en werd kosteloos verholpen.
Een Leica 10x32 BA vertoonde scheurtjes in de kunststof oculairring. Een garantiegeval.
Ook ging eens bij een Leica 10x42 BA het venstertje op de instelschroef verloren terwijl bij dezelfde kijker het merknaamplaatje spoorloos verdween.
Bij een Leica 10x25 BCA compactkijker ging de bekleding los. Het probleem was bij de importeur bekend en werd kosteloos hersteld.
Een geacht lid van onze werkgroep geraakte eens samen met z'n Leica 8x20 BC te water. Beiden gingen kopje onder en het kijkertje liep gelijk vol. Geen garantiegeval want deze compactkijker wordt slechts als zijnde "spatwaterdicht" verkocht. De reparatie kostte ca. fl.380.=
Hetzelfde werkgroeplid kocht vorig jaar een Leica Televid 77 telescoop. Onlangs constateerde hij condensdruppels op het prisma die echter het beeld niet nadelig beïnvloedden. Voor hem toch een reden de kijker ter reparatie terug te sturen.
Eén van onze leden kocht een Leica 10x50 BA, geruime tijd een Rolls-Royce onder de kijkers. Volgens de Leica documentatie zou de kijker bestand zijn tegen een waterdruk van maar liefst 5 meter. De kijker is gevuld met stikstofgas. Vuile oculairs kunnen, volgens de folder, uitstekend worden gereinigd onder stromend water uit de kraan. Echter, na een excursie in stromende regen, waarbij de oculairs door het regenkapje werden beschermd, zat er water in de kijker terwijl condens op de prisma's neersloeg. Hoe is dit te rijmen met die waterdruk van 5 m?
Aanvankelijk dacht ik dat het een exemplarische fout was. Ik heb met m'n eigen Leica's 10x42 BA, 10x50 BA en 10x50 BN nooit problemen gehad. Ook andere Leica-gebruikers binnen onze werkgroep kenden het probleem niet. Toen ik echter buiten Twente informeerde, bleek zich enkele keren hetzelfde te hebben voorgedaan met een Leica 10x42 BA. De bezitters hadden volgens aanbeveling de kijker onder de kraan afgespoeld. Ze merkten de volgende dag dat er waterdamp binnen de kijker op lenzen en prisma's was gecondenseerd. Na kosteloze reparatie hebben de kijkers nu reeds enkele jaren goed gefunctioneerd ondanks regelmatig afspoelen onder de kraan.
Onze Twentse dealer ontving van de importeur een Leica Ultravid 10x50 BR met een duidelijke vlek binnen het oculair. Natuurlijk viel dit mankement onder de garantie, maar je bent de kijker dan wel twee tot vier maanden kwijt.

Swarovski
Bij een Swarovski SLC 10x42 zaten de prisma's scheef. Volgens de eigenaar niet een gevolg van een val of stoot.
Bij een Swarovski SLC 10x42 ging het roofvogel-embleempje verloren.
Een vogelaar die vaak warme landen bezocht melde bij een Swarovski 10x42 het loslaten van de bekleding rond de objectieven. De kijker werd door de eigenaar niet ter reparatie aangeboden.
Een Swarovski SLC 8x50 werd vuil van binnen waarbij de inwendige coating los was gegaan. Het mankement werd kosteloos door de importeur verholpen.
Bij een Swarovski SLC 8x56 liet het oculair los hetgeen eveneens kosteloos werd opgelost.
Van de Swarovski EL-kijkers waren de vroegste exemplaren voorzien van te zwakke ophangogen die soms afbraken. De huidige uitvoering is van veel steviger ogen voorzien. Eventuele problemen met de ophanging vallen onder de garantie.
De vroegste versie van de EL-kijkers stond er om bekend dat ze speling op de centrale instelschroef vertoonde. Het is niet duidelijk of dit onder de garantie valt.
Bij een Swarovski AT80 telescoop lieten de oculairringen los hetgeen via garantie werd verholpen.

Navraag bij een aantal bekende kijkerdealers in ons land leverde ongeveer hetzelfde beeld op. Op één uitzondering na, was men zeer tevreden over de service van de importeur. Wel vond men de reparatiekosten bij Zeiss relatief hoog, terwijl bij Bausch & Lomb de reparatieduur kon oplopen tot ca. een half jaar. De reparatietijden van Swarovski zouden thans aanvaardbaar zijn. Eén dealer vond juist bij Leica de reparatiekosten exceptioneel hoog en de tijden erg lang.

Foto Henk van Heek te Wierden, zo langzamerhand "hofleverancier" van de Twentse Vogelwerkgroep, en bekend om z'n coulante afwerking van garantiegevallen, heeft toegezegd in dergelijke gevallen, zo mogelijk, een vervangende kijker of telescoop ter beschikking te stellen.
Omdat er steeds meer vogelaars komen met topklasse kijkers, neemt het aantal garantiegevallen de laatste tijd ook toe. In dat verband moet me nog iets van het hart. Sommigen denken buiten de geautoriseerde dealer een bepaalde kijker goedkoper te kunnen aanschaffen. Dat is natuurlijk ieders goed recht waar niemand bezwaar tegen kan hebben. Maar mochten er met de kijker problemen ontstaan, ga er dan mee terug naar de verkoper van het instrument en probeer de schade daar te verhalen, hoe moeilijk dat soms ook is. Het lijkt me niet fair een reguliere dealer, die niets aan de kijker heeft verdient, te belasten met de niet geringe kosten van tijd, telefoon en porto.
Enkele waarnemers buiten Twente hebben nare ervaringen gehad met hun bij een "lekker goedkoop adresje" gekochte topkijker. Toen men terugkwam met een defect aan de kijker kreeg men het volgende te horen:
"Ik heb U de kijker voor een absolute bodemprijs verkocht. Voor het minimale bedrag dat ik daar op verdien kan ik natuurlijk geen uitgebreide garantie geven. Ik raad U aan er mee naar een reguliere dealer te gaan of de kijker rechtstreeks naar de fabriek in Duitsland te zenden."
En zo kwamen de teleurgestelde kijkerbezitters toch weer bij de geautoriseerde dealer terecht die er uiteraard niet erg gelukkig mee was.
Laat U bij deze verkopers dus vóór de aankoop zwart-op-wit vastleggen dat U recht hebt op volledige garantie die geheel door de verkoper zelf wordt afgehandeld en binnen een afgesproken tijd. De simpele mededeling dat U garantie hebt en dat er met dit soort kijkers toch nooit iets gebeurt, blijkt dus zeker niet voldoende en is bovendien onjuist.
Naar aanleiding van dit soort gevallen verlangen enkele Nederlandse importeurs thans bij garantiegevallen de inkoopfactuur. Bewaar deze dus steeds goed!

Samenvatting
Bij topklasse-kijkers is de kans op problemen geringer dan bij instrumenten uit de goedkopere prijsklasse. Toch komen er bij de topkijkers met regelmaat problemen voor die, voor zover mij bekend, en voor zover ze onder de garantie vallen, steeds tot volle tevredenheid van de bezitters door de reguliere dealers worden afgehandeld.
De hierboven vermelde voorbeelden vormen slechts een overzicht van hetgeen mij bekend werd. In werkelijkheid zullen er natuurlijk veel meer mankementen voorkomen met topproducten. Importeurs en dealers geven problemen met hun apparatuur bijna nooit toe. Daarom zou ik het op prijs stellen als U me op de hoogte zou willen houden van uw problemen met een topkijker (dus alleen van de hiervoor genoemde merken).
E-mail: elsjanmDITNIET@xs4all.nl (I.v.m. spam dient U in dit adres "DITNIET" te verwijderen).
We krijgen daarmee een zo goed mogelijk kwaliteitsbeeld van een bepaald produkt.
Kijk uit bij het kopen van kijkers die via de grijze import ons land zijn binnengekomen!
Vertrouw niet op mondelinge toezeggingen betreffende garantie en koop uitsluitend bij geautoriseerde dealers van het betreffende merk.

Jan Meijerink