De Fujinon 14x40 Techno-Stabi

Onlangs verscheen een nieuwe stabilisatiekijker van Fujinon. Het merk maakte al langer kijkers met een stabilisatiesysteem maar deze waren voor de particuliere vogelaar nauwelijks betaalbaar. De nieuwe kijker valt echter in een betaalbare prijsklasse en het ligt daarom voor de hand dit product eens te vergelijken met z'n grootste concurrent de Canon 15x50 IS die ik een jaar geleden heb kunnen testen en waarvan me thans door Foto van Heek te Wierden weer een exemplaar ter beschikking werd gesteld.

Het stabilisatiesysteem.
De kijker is voorzien van vier sensoren die bewegingen en trillingen in verticale en horizontale richting detecteren en deze doorzenden naar een microprocessor.Deze berekent razend snel een correctie en stuurt daarmee de twee motoren die het cardanisch opgehangen prismastelsel bedienen. Dit werkt dus duidelijk anders dan bij de Canon die met plotselinge sterke bewegingen minder goed raad weet. De Fujinon is daarom beter geschikt voor het ruwere werk zoals het waarnemen uit rijdende voertuigen of het observeren bij stormachtig weer. De Canon werkt veel directer en dat heeft z'n voordeel bij het waarnemen van snel voorbij vliegende vogels. Ik heb dit goed kunnen testen bij snel vliegende zwaluwen die boven een weiland foerageerden. Met de Fujinon was het nauwelijks mogelijk de vliegende vogels in het kijkerveld te krijgen en niet alleen omdat het gezichtsveld kleiner is dan bij de Canon, maar vooral omdat het Fujinon-systeem veel trager werkt. En als je toevallig een vogel in de kijker "vangt" zwaait het beeld nog even naar de verkeerde kant zodra de vogel van richting verandert. De veel directer werkende Canon had met mijn zwaluwen geen enkele moeite. Ik denk dat de Fujinon heel geschikt is om bij een flinke storm nog zeetrekwaarnemingen te kunnen doen. Onder die omstandigheden worden de prestaties van dit instrument door geen enkele andere (betaalbare) stabilisatiekijker geëvenaard.
Wel bibbert het beeld soms bij het waarnemen uit de vrije hand en op een wankel statief geplaatst heeft het systeem enige moeite om stabiel te worden. Op hetzelfde statief staat het beeld van de Canon echter "als een huis". Merkwaardig is verder dat het beeld van de Fujinon op een stevig statief voortdurend nerveus heen en weer schiet alsof het systeem verplaatsingen wil corrigeren die er in werkelijkheid niet zijn.
Bij Canon zien we hetzelfde verschijnsel, maar minder uitgesproken, de verplaatsingen zijn kleiner en langzamer. De Canon heeft verder het nadeel dat de scherpte soms wat varieert. Dit "pompen" van de scherpte werd ook door buitenlandse kijkerexperts (waarmee ik regelmatig contact heb) geconstateerd. De beeldscherpte van de Fujinon blijft wel mooi constant omdat deze met een geheel ander systeem werkt.
Boven op de kijker zitten twee rubber knopjes, één voor het uitzetten en één voor het aanzetten. Als je de laatste indrukt, komt het systeem in de "standby-stand" en bij een tweede keer indrukken wordt de stabilisatie ingeschakeld. Mocht je vergeten zijn het systeem uit te zetten dan schakelt dit zichzelf na ca. één minuut uit als de kijker niet wordt gebruikt.

Optische prestaties.
Zoals uit bijgaand overzicht blijkt, voldoet de kijker optisch op bijna alle punten. Scherpte en contrastweergave blijven wel iets achter bij die van Canon en ook lijkt de lichttransmissie wat geringer, zelfs onder goede lichtomstandigheden. Mede door de iets sterkere vergroting zie je bij de Canon duidelijk meer detail en in de schemering worden de verschillen nog groter omdat de oogpupil dan groter wordt dan de uittredepupil.
De kleurweergave is uitstekend en beter dan bij Canon, die een heel lichte geelzweem vertoont. Het gezichtsveld zou naar mijn smaak wat groter kunnen evenals de diameter van de objectieven want een uittredepupil van 2.86 mm. is wat aan de krappe kant.
Het effectieve eye-relief (dus gemeten van uittredepupil tot rand oculair) bedraagt 9 mm. Dat lijkt misschien weinig, maar door het betrekkelijk kleine gezichtsveld is dit door brildragers toch redelijk goed te overzien.
De objectieven van de Fujinon zitten erg dicht bij elkaar (55 mm. h.o.h) waardoor een vlak beeld ontstaat zonder veel dieptewerking.

Mechanische kwaliteit.
De kijker heeft een nogal vierkante vorm waardoor de handligging minder plezierig is dan die van de rondere Canon. De scherpstelknop zit vooraan op de rechter bovenhoek en is daarmee ergonomisch gezien minder gunstig geplaatst dan de centrale schroef van de Canon. Beide kijkers hebben nog de ouderwetse omstulpbare rubber oogschelpen. Ik heb al zo vaak over de nadelen daarvan geschreven maar sommige fabrikanten blijven maar vasthouden aan deze weinig geslaagde constructie. Inmiddels zijn me weer enkele gevallen bekend geworden van gescheurde oogschelpen bij de Canon, zelfs na een gebruik van slechts enkele maanden!! Dit valt dan nog wel binnen de garantietermijn van één jaar bij Canon maar je bent de kijker dan wel enkele maanden kwijt. Bij Fujinon bedraagt de garantietermijn 10 jaren en dat geeft wat meer vertrouwen hoewel het de vraag blijft of de rubberringen wel onder de garantie vallen. Op het gevaar af vervelend te worden, zal ik op de nadelen wijzen zolang de fabrikanten deze constructie blijven toepassen.
De oculairinstelling zit rond het rechter oculair en deze loopt zwaar genoeg om ongewild verstellen te voorkomen.
Bij de vriestest brengt de kijker het er minder goed af.
Het stabilisatiesysteem werkt bij -20° C nog uitstekend hoewel de batterijen moeite zullen hebben met het leveren van de nodige energie. Zowel de scherpstelling als de oculairinstelling lopen zo zwaar, dat snel scherpstellen niet mogelijk is terwijl de scharnierdraaiing van de oogafstand geheel zit vastgevroren.
Na het voorzichtig ontdooien verdwijnt bij de meeste kijkers de inwendige condensatie meestal na 15 tot 45 minuten. Bij de Fujinon duurt het echter enkele uren voordat de zware inwendige aanslag is verdwenen. Bij de vele tientallen door mij geteste kijkers en telescopen heb ik dit nog niet eerder meegemaakt. Volgens de handleiding is de kijker geheel waterdicht en met stikstof "gespoeld". Toch is dit niet afdoende gebleken want wat heb je aan een waterdichte kijker als die op de fabriek niet afdoende van waterdamp is ontdaan? Volgens de handleiding kan het instrument worden gebruikt van -10° tot +50° C maar zelfs bij die lage temperatuur krijg je problemen. Mogelijk (en hopelijk) gaat het hier om een exemplarische tekortkoming en treffen we het probleem bij andere exemplaren niet aan.
Het batterijcompartiment bestaat uit een soort dekseltje waarin de vier AA batterijen zijn ondergebracht en dat waterdicht aan de onderzijde is bevestigd. Er is ook een hulpstuk verkrijgbaar zodat de kijker uit een 12-28 Volts accu kan worden gevoed en verder is er nog een lichtnetadapter leverbaar. Volgens de handleiding gaan de batterijen 3 uren mee zodat een redelijk actieve vogelaar al gauw fl. 150.= per jaar kwijt zal zijn aan energie. Bij de Canon is dit naar schatting ca. fl. 100.=.
Het is jammer dat er geen statiefaansluiting aanwezig is, zoals bij de Canon, omdat bij langdurig waarnemen een (éénbeen)statief haast onontbeerlijk is.

Conclusie.
De Fujinon 14x40 is een stabilisatiekijker voor het ruigere werk zoals bijvoorbeeld zeetrekwaarnemingen bij een flinke storm. Zelfs vanuit rijdende voertuigen op oneffen wegen ontstaat nog een redelijk stabiel beeld. Geen van de andere door mij geteste stabilisatiekijkers is daartoe in staat. Voor het volgen van snel voorbij vliegende vogels leent de kijker zich minder. De optische prestaties zijn goed maar aan de vormgeving is nog wel het nodige te verbeteren. Een iets groter gezichtsveld en grotere objectieven zouden ook welkom zijn.
Om een snelle vergelijking met andere stabilisatiekijkers mogelijk te maken heb ik de specificaties daarvan ook in de tabel opgenomen.

De hierbij afgedrukte testresultaten kunnen U verder helpen bij het maken van de keuze. Voor vragen en opmerkingen over kijkers en telescopen of te verkrijgen kortingen ben ik alleen per e-mail bereikbaar onder elsjanmDITNIET@xs4all.nl (I.v.m. spam dient U in dit adres "DITNIET" te verwijderen).

Rijssen, september 2001

Jan Meijerink