Vergelijkingstest van 10 X vergrotende kijkers

In het algemeen beschouwt men de tienvoudige vergroting als het meest geschikt voor een universeel-kijker. Zoals wellicht bekend, test ik geen kijkers meer uit de goedkopere prijsklasse omdat de kwaliteit daarvan te veel varieert en een testverslag dus weinig waarde heeft. Vandaar dat deze test betrekking heeft op de drie thans verkrijgbare top modellen in de hoogste prijsklasse. De Bausch & Lomb Elite 10x42, de Zeiss 10x40 B/GAT*P en de Leica Trinovid 10x42 BA.
Foto van Heek te Wierden was zo vriendelijk mij deze kijkers enige tijd ter beschikking te stellen voor een uitgebreide test.

Zeiss 10 x 40 B/GAT*P.

Het ontwerp van Zeiss is al vele jaren oud en het werd enkele keren verbeterd o.a. door het verplaatsen van de instelknoppen en het toepassen van andere coatings. De laatste wijziging vond vorig jaar plaats toen de prisma's werden voorzien van de nieuwe P-coating. Deze coating zorgt er voor dat de in dakkantprisma's optredende faseverschuiving van de deelbeelden wordt gecorrigeerd waardoor beeldscherpte en contrastweergave verbeteren. Het effect daarvan is opvallend en ik heb het zowel bij de 10x25 als bij de 10x40 van Zeiss kunnen constateren. Vroeger had ik nogal wat kritiek op de beeldscherpte van de dakkant-prismakijkers maar met deze speciale coating op de prisma's hebben zowel Zeiss als ook Leica een contrastverhoging verkregen die de scherpte-indruk duidelijk verbetert. Ook bij nachtelijke testobjecten is de beeldscherpte goed. De vier helderste manen van de planeet Jupiter waren duidelijk te zien, hoewel niet zo scherp als met de Leica.

De kleurweergave van deze kijker is goed maar toch is er een geringe geelzweem die het beeld wat zonniger maakt dan het in werkelijkheid is. De kleurrandjes langs voorwerpen met hoog kontrast (b.v. de T.V.-antenne) zijn aanvaardbaar smal.De gezichtsveld/randscherpte combinatie is goed. Bij het waarnemen tegen de zon in, zijn er bij een bepaalde stand van de kijker hinderlijke reflecties. Bij doorsnee gebruik vallen ze niet op.

De mechanische kwaliteit is goed, alleen draait de instelknop naar mijn smaak te zwaar. Bij vorige testverslagen heb ik mijn kritiek op de omstulpbare rubber oogringen al eens geuit. Bij intensief gebruik scheurt het rubber na enige jaren en dat mag bij een kijker van deze klasse eigenlijk niet. De kijker heeft geen echte inwendige scherpstelling. Bij het scherpstellen bewegen de objectieven heen en weer waardoor er een volumeverandering plaats vindt en er lucht van buiten naar binnen kan worden gezogen. Als de eventuele rubber afdichting van dezelfde kwaliteit is als de oculairringen, heb ik m'n twijfels over de duurzaamheid. Ik heb diverse oudere kijkers van dit type bekeken en bijna alle hadden een lichte aanslag op lenzen en prisma's die na meer dan tien jaren intensief gebruik de contrastweergave verslechtert.

Voor de afzonderlijke oculair instelling is er een aparte knop vooraan de brug die zwaar genoeg loopt om ongewild verstellen te voorkomen.

BAUSCH & LOMB Elite 10 x 42.

Deze kijker is enkele jaren op de markt en wordt door sommigen als de absolute top beschouwd. Na een uitgebreid vergelijkend onderzoek kan ik deze bewering echter niet bevestigen. Het is de langste van het drietal en voorzien van een aangenaam zachte bekleding. Het grote voordeel van deze kijker is de zeer korte waarneemafstand van 3.30 meter. Het gezichtsveld is kleiner dan bij de andere kijkers terwijl de randscherpte ongeveer gelijk ligt. Op de testkaart is het scheidend vermogen gelijk aan dat van de beide andere maar in het veld is de scherpte-indruk duidelijk minder. Dit komt waarschijnlijk door een geringere contrastweergave. Vermoedelijk hebben ze bij B & L de P-coating nog niet uitgevonden. De breedte van de kleurranden is gelijk aan die van de Zeiss en dus goed. De kijker heeft op oculairs en objectieven een groen-coating waardoor groen licht wordt terug gekaatst en er relatief meer rood wordt doorgelaten. De kijker vertoont dan ook een geringe roodzweem die de groene vegetatie wat fletser maakt dan bij de andere testexemplaren. Bij het waarnemen van heldere, nagenoeg puntvormige lichtbronnen (b.v. straatlantaarns) ontstaat er een soort overstraling waarbij er een lichte baan onder 45 graden over het beeld loopt. De manen van Jupiter waren met moeite te zien.

De mechanische kwaliteit is goed. De kijker heeft een echte inwendige scherpstelling zodat er geen lucht wordt binnen gezogen. De tijd kan alleen uitwijzen of de kijker ook na langere tijd z'n kontrast weergave blijft behouden. Ik neem aan dat de kijker goed stof en druipwaterdicht is. Helaas heeft ook dit exemplaar omstulpbare rubberen oculairringen. De instelschroef loopt plezierig licht.

De afzonderlijke oculairinstelling geschiedt traditioneel d.m.v een instelring rond het rechter oculair en deze loopt zwaar genoeg.

LEICA Trinovid 10 x 42 BA.

Hiervan heb ik twee exemplaren kunnen bekijken die qua optische en mechanische kwaliteit geheel identiek zijn. Leitz kwam vorig jaar met een nieuwe kijker-lijn uit en heeft toen de naam gelijk veranderd in Leica. De type aanduiding Trinovid hebben ze uit de oude reeks overgenomen.

Het is de zwaarste van het drietal maar ook de kortste. De harde polyurethaan bekleding vind ik wat minder aangenaam dat die van de B & L.

De kijker munt uit door een uiterst scherp en contrastrijk beeld. Ook Leica heeft de prisma's voorzien van een speciale fase-corrigerende coating. Vergeleken met de oude Leitz-Trinovid is de optische kwaliteitstoename nog opvallender dan bij Zeiss. De manen van Jupiter zijn moeiteloos te zien als kleine speldenprikjes naast de planeet. De kleurrandjes langs contrastrijke voorwerpen aan de rand van het gezichtsveld zijn wat groter dan bij de andere testexemplaren. Hieraan zouden de Leitz-technici nog wat kunnen sleutelen. De combinatie gezichtsveld/randscherpte is goed. De kleurweergave is uitstekend en hier komt Leica als beste uit de bus. De inwendige spiegeling is gering en er is nauwelijks overstraling bij het waarnemen van felle lichtbronnen.

Over de mechanische kwaliteit ben ik zeer te spreken. De scherpstelling is inwendig en de afdichting is zo goed dat Leica een weerstand tegen een waterdruk van vijf meter garandeert. Er kan dus geen lucht van buiten naar binnen komen en verder is de kijker van binnen voorzien van stikstofgas zodat er geen condensatie van waterdamp in de kijker kan optreden. De verwachting is dan ook dat deze kijker, ook na jaren intensief gebruik, geen aanslag op lenzen en prisma's zal vertonen. De oplossing voor brildragers d.m.v inschuifbare kunststof oculairringen vind ik prima. Eindelijk geen ellende meer met kapotte rubberringen.

De stelschroef is 34 mm. breed en loopt aangenaam licht. Aardig is de oplossing voor de afzonderlijke oculair instelling d.m.v. een uittrekbaar dekseltje op de instelschroef. Het ongewild verdraaien is nu niet meer mogelijk.

Conclusie.

De vraag wat nu de beste kijker is kan ik moeilijk beantwoorden. Het zijn alle topklasse instrumenten en bij de keuze speelt persoonlijke voorkeur een grote rol. Zo ken ik gebruikers die de voorkeur geven aan B & L voornamelijk vanwege de kleine waarneem-afstand.Wie zich ergert aan kleurrandjes, of een licht gewicht op prijs stelt en het minst diep in de buidel wil tasten zou voor Zeiss kunnen kiezen.Wie prijs stelt op een maximale beeldscherpte, kontrast- en kleur-weergave en wie tevens de beste mechanische kwaliteit wenst, met naar verwachting ook in de toekomst behoud van beeldkwaliteit, moet iets meer betalen en kiest voor Leica.

De hierbij afgedrukte testresultaten kunnen U verder helpen bij het maken van de keuze. Voor vragen en opmerkingen over kijkers en telescopen of te verkrijgen kortingen ben ik alleen per e-mail bereikbaar onder elsjanmDITNIET@xs4all.nl (I.v.m. spam dient U in dit adres "DITNIET" te verwijderen).
sturen.

Jan Meijerink (Twentse Vogelwerkgroep)

Dit testrapport verscheen in Ficedula(1992) jrg.21 nr.3